دیجیتالی سازی انرژی ، گذار انرژی (انتقال به سمت انرژی پایدار) را در سراسر زنجیره ارزش انرژی، از تولید و حملونقل گرفته تا توزیع، تأمین و مصرف، امکانپذیر میسازد. یک رویکرد کلسیستمی که مورد حمایت کشورهای عضو اتحادیه اروپا باشد و همکاری بین ذینفعان حوزه دیجیتال و انرژی را ترویج کند، برای پیشبرد گذار دوگانه (دیجیتال و انرژی) کلیدی است. این امر شامل تحقق اهداف «توافق سبز اروپا» و آمادهسازی اتحادیه اروپا برای عصر دیجیتال میشود.
نقشهراه راهبردی برای دیجیتالی سازی انرژی و هوش مصنوعی در انرژی
«نقشهراه راهبردی برای دیجیتالی سازی انرژی و هوش مصنوعی (AI) در بخش انرژی» که در تاریخ ۳ ژوئن ۲۰۲۶ منتشر شد، با هدف تسریع در استقرار راهکارهای دیجیتال، از جمله راهکارهای مستقل (سوورین) هوش مصنوعی اروپایی، در حوزههایی که برای فرآیند کربنزدایی اهمیت دارند، تدوین شده است. این حوزهها شامل بهینهسازی شبکه برق، بهرهوری انرژی در ساختمانها و صنعت، و انعطافپذیری سمت تقاضا میباشند. هوش مصنوعی و انرژی تجدیدپذیر [بیشتر بخوانید]
این نقشهراه همچنین یکپارچهسازی پایدار مراکز داده در سیستم انرژی اتحادیه اروپا و همچنین کاهش چالشهای بالقوه مرتبط با استقرار در مقیاس بزرگ راهکارهای هوش مصنوعی در زیرساختهای حیاتی را پوشش میدهد.
این نقشهراه مکمل سایر ابتکارات اعلامشده در حوزه هوش مصنوعی، از جمله قانون هوش مصنوعی (AI Act) و برنامه اقدام قاره هوش مصنوعی (AI Continent Action Plan) است.
برای حمایت از تهیه این نقشهراه، کمیسیون اروپا بین ۵ اوت تا ۵ نوامبر ۲۰۲۵، یک مشاوره عمومی آزاد و فراخوانی برای ارائه شواهد و نظرات راهاندازی کرد. بیش از ۳۰۰ مشارکت دریافت و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
مراکز داده
مراکز داده برای رقابتپذیری و حاکمیت دیجیتال (سوورینیتی دیجیتال) اروپا حیاتی هستند، زیرا از رایانش ابری، فناوریهای هوش مصنوعی و خدمات دیجیتال پشتیبانی میکنند. با این حال، آنها چالشهای جدیدی نیز برای سیستم انرژی ایجاد میکنند.
به منظور ترویج یکپارچگی پایدار مراکز داده در سیستم انرژی، ۱۴ انجمن صنعتی اروپایی توافق کردهاند که تحت هدایت کمیسیون اروپا با یکدیگر همکاری کنند تا یک مدل اتحادیه اروپایی برای توافقهای سهجانبه بین اپراتورهای مراکز داده، نهادهای مرتبط با انرژی و مقامات عمومی تدوین نمایند. این مدل از رویههای خوب در سراسر اتحادیه اروپا بهره خواهد گرفت و اقدامات بالقوهای را برای طرفهای امضاکننده تعیین میکند تا یکپارچگی پایدار مراکز داده در سیستم انرژی را تسهیل کرده و از گذار دوگانه (سبز و دیجیتال) اتحادیه اروپا حمایت کنند.
برای معرفی این ابتکار کلیدی، انجمنهای صنعتی یک «بیانیه قصد» را به امضا رساندند. این رویداد در چارچوب رویدادی سطح بالا در تاریخ ۳ ژوئن و در حضور دن یورگنسن (Dan Jørgensen)، کمیسر انرژی و مسکن برگزار شد. امضاکنندگان عبارتند از: انجمن مراکز داده اروپا (EUDCA)، شبکه اپراتورهای انتقال برق اروپا (ENTSO-E)، نهاد سیستمهای توزیع اتحادیه اروپا (EU DSO Entity)، اتحادیه اروپایی اپراتورهای سیستمهای توزیع (E.DSO)، یوروالکتریک (Eurelectric)، انجمن جغرافیایی اروپا (GEODE)، انجمن صنعت برق خورشیدی اروپا (SolarPower Europe)، انجمن انرژی بادی اروپا (WindEurope)، انجمن هستهای اروپا (nucleareurope)، انجمن ذخیرهسازی انرژی اروپا (Energy Storage Europe)، انجمن باتریهای جریانی اروپا (Flow Batteries Europe)، انجمن انتقال و توزیع اروپا (T&D Europe)، انجمن کِرِنت (CurrENT)، انجمن انرژی گرمایشی و نیروگاهی اروپا (Euroheat & Power).
علاوه بر این، از این انجمنها یا هر شرکت دیگری که در این حوزهها فعالیت دارد و مایل است جزو اولین امضاکنندگان یک توافق سهجانبه باشد، دعوت میشود تا «بیانیه حمایت» را امضا کنند. ۶ شرکت قبلاً در این رویداد سطح بالا این بیانیه را امضا کردهاند و به عنوان اجراکنندگان اولیه مدل اتحادیه اروپا، توافقهای سهجانبه را در زمینههای محلی یا منطقهای امضا خواهند کرد.
هوش مصنوعی در سراسر زنجیره ارزش انرژی
در طول سال ۲۰۲۵، ذینفعان در یک سری رویدادها و گروههای کاری فنی گرد هم آمدند تا درباره موارد استفاده، جنبههای داده و حاکمیت، و الزامات فنی مرتبط با هوش مصنوعی برای شبکههای برق بحث و تبادل نظر کنند.
این گفتگوها در نهایت به ایجاد چارچوب ابتکار AI.grids منجر شد. هدف این ابتکار، توسعه، آموزش و استقرار یک مدل هوش مصنوعی در سراسر اروپا برای شبکههای برق از پایین به بالا است تا کارایی و قابلیت اطمینان عملیات شبکه بهینه شود.
این ابتکار پرچمدار (AI.grids) بهطور رسمی با امضای توافقنامه پروژه در تاریخ ۳ ژوئن ۲۰۲۶ و در حضور کمیسر یورگنسن آغاز به کار کرد.
داده برای هوش مصنوعی و سیستم انرژی
در تاریخ ۲۰ مه ۲۰۲۶، کمیسیون اروپا به همراه دولت فدرال آلمان، یک رویداد سطح بالای «اتحاد صنعتی اروپا در مورد شارژ دوطرفه» (European Industry Coalition on Bidirectional Charging) را ترتیب داد. در این رویداد، یک گزارش مشترک تأیید شد که توسط سه گروه کارشناسی تدوین شده بود: گروه کارشناسی انرژی هوشمند کمیسیون، مجمع حملونقل پایدار، و ائتلاف تحت رهبری آلمان در مورد شارژ دوطرفه. این گزارش شامل مجموعه جامعی از توصیهها برای تحقق تبادل آسان و یکپارچه داده به منظور انعطافپذیری، شارژ هوشمند و شارژ دوطرفه است.
اتحادیه اروپا از طریق برنامه پرچمدار تحقیق و نوآوری خود به نام «افق اروپا» (Horizon Europe) در بازه زمانی ۲۰۲۱–۲۰۲۷، تقریباً ۱ میلیارد یورو را به تحقیق و نوآوری در زمینه سیستمهای انرژی، شبکهها و ذخیرهسازی انرژی اختصاص داده است. با بهرهگیری از نتایج موفق پروژهها، برنامه کاری ۲۰۲۶–۲۰۲۷ مبلغ تقریبی ۱۰۰ میلیون یورو برای راهکارهای پیشرفته شبکه هوشمند و ۷۵ میلیون یورو برای کاربردهای هوش مصنوعی در انرژی، و همچنین ۱۹۰ میلیون یورو اضافی برای حمایت از راهکارهای دیجیتال در فناوریهای تجدیدپذیر، ساختمانهای هوشمند و بهرهوری انرژی تخصیص میدهد.
یک برگه اطلاعاتی که پروژههای «افق اروپا» را در زمینه حمایت از دیجیتالی سازی انرژی و استفاده از هوش مصنوعی در سیستم انرژی توصیف میکند، در تاریخ ۳ ژوئن ۲۰۲۶ منتشر شد.
سایر برنامههای اتحادیه اروپا که دیجیتالی سازی انرژی سیستم انرژی را ترویج میکنند عبارتند از: برنامه اروپای دیجیتال ، برنامه فرعی «گذار به انرژی پاک لایف» ، تسهیلات اتصال اروپا و صندوقهای همبستگی.
مجموعهای موضوعی از نتایج تحقیقاتی نوآورانه با بودجه اتحادیه اروپا را میتوان در «مجموعه نتایج CORDIS» با موضوع دیجیتالی سازی انرژی سیستم انرژی یافت. حوزههای کلیدی پوششداده شده شامل توسعه زیرساخت اشتراکگذاری داده در سراسر اروپا برای خدمات جدید انرژی، و توانمندسازی مصرفکنندگان از طریق افزایش کنترل بر مصرف انرژی و صورتحسابهایشان با استفاده از ابزارهای دیجیتال جدید است. پروژههای تحقیقاتی همچنین به پذیرش فناوریهای دیجیتال جدید برای سیستم انرژی و تقویت امنیت سایبری و تابآوری در سراسر سیستم انرژی جهت پاسخگویی به نیازهای بلادرنگ میپردازند.
برنامه اقدام اتحادیه اروپا برای دیجیتالی سازی انرژی
در اکتبر ۲۰۲۲، علاوه بر مداخلات اضطراری برای مقابله با قیمتهای بالای انرژی، کمیسیون اروپا «برنامه اقدام اتحادیه اروپا برای دیجیتالی سازی انرژی سیستم انرژی» (COM/2022/552) را تصویب کرد. اجرای اقدامات کلیدی برای دیجیتالی سازی انرژی از آن زمان تاکنون ادامه داشته است.
این برنامه اقدام دیجیتالی سازی انرژی در سراسر سیستم، با هدف کمک به تحقق اهداف سیاست انرژی اتحادیه اروپا از طریق حمایت از توسعه بازاری پایدار، امن (از نظر سایبری)، شفاف و رقابتی برای خدمات انرژی دیجیتال، حصول اطمینان از حریم خصوصی و حاکمیت داده، و حمایت از سرمایهگذاری در زیرساخت انرژی دیجیتال تدوین شده است.
برنامه اقدام دیجیتالی سازی انرژی نشان میدهد که چگونه فناوریهای جدید میتوانند به بهبود استفاده کارآمد از منابع انرژی، تسهیل استقرار انرژیهای تجدیدپذیر و بهینهسازی یکپارچگی سیستم انرژی کمک کنند و در عین حال در هزینههای مصرفکنندگان و شرکتهای اتحادیه اروپا صرفهجویی نمایند.
اقدامات کلیدی این برنامه عبارتند از:
– کمک به مصرفکنندگان برای افزایش کنترل بر مصرف انرژی و صورتحسابهای خود با استفاده از ابزارها و خدمات دیجیتال جدید
– کنترل مصرف انرژی بخش فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT)، از جمله از طریق یک طرح برچسبگذاری زیستمحیطی برای مراکز داده، برچسب انرژی برای رایانهها، و اقداماتی برای افزایش شفافیت در مورد مصرف انرژی خدمات مخابراتی
– تقویت امنیت سایبری شبکههای انرژی با قوانین جدید، از جمله یک کد شبکه برای جنبههای امنیت سایبری جریانهای برق فرامرزی
این برنامه به همراه یک «سند کاری کارکنان» (SWD/2022/341) ارائه شده است که اقدامات مختلف و درسهایی که میتوان از بهترین شیوهها، ابتکارات ملی و پروژههای موفق آموخت را توضیح میدهد.
گروه کارشناسی انرژی هوشمند (SEEG)
ایجاد «گروه کارشناسی انرژی هوشمند» (Smart Energy Expert Group – SEEG) در برنامه اقدام دیجیتالی سازی انرژی تشریح شد و این گروه بهطور رسمی با تصمیم C/2023/6121 که در تاریخ ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۳ تصویب گردید، تأسیس شد.
گروه SEEG به کمیسیون اروپا در زمینه مسائل مربوط به تحول دیجیتال پایدار سیستم انرژی و همچنین در توسعه و استقرار راهکارهای انرژی هوشمند که از اهداف گذار دوگانه (سبز و دیجیتال) حمایت کرده و با آنها همسویی راهبردی دارند، کمک میکند.
کمیسیون اروپا سه زیرگروه را در چارچوب SEEG تشکیل داده است که حوزههای زیر را پوشش میدهند:
- انرژی برای هوش مصنوعی (Energy for AI)
- هوش مصنوعی در سراسر زنجیره ارزش انرژی
- داده برای هوش مصنوعی و سیستم انرژی
مدارک مرتبط با این سه زیرگروه SEEG در یک کتابخانه اختصاصی در دسترس است.
لینک های مرتبط
- Horizon Europe projects supporting the digitalisation and use of AI in the energy system (June 2026)
- EnTEC2: Support for the preparations of a strategic roadmap for digitalisation and AI in the energy sector – Publications Office of the EU (May 2026)
- Implementing Regulation for access to metering and consumption data (C/2023/3477)
- Study: Assessment of the energy footprint of digital actions and services (June 2023)
- Digitalising the energy system – EU action plan (COM/2022/552/2) | Staff Working Document (SWD/2022/341)
- Report: Leveraging digital technology to facilitate voluntary energy reductions (17 March 2023)
- Factsheet: Research & innovation to support the digitalisation of the energy system (October 2022)
- Study: Digitalisation of energy flexibility (March 2022)
- Report: Digitalisation in urban energy systems Outlook 2025, 2030 and 2040 (May 2022)
- EU initiatives for smart energy systems
منبع: https://energy.ec.europa.eu/topics/eus-energy-system/digitalisation-energy-system_en
![اتحادیه اروپا [2026]: در دسترس بودن دیجیتالی سازی انرژی ایمن، امن و پایدار را ترویج میکند](https://arvijenergy.com/wp-content/uploads/2026/08/3523431-1024x576.jpg)
